คงเดช ประพัฒน์ทอง
โบราณคดี
รุ่นที่ 4

อาจารย์คงเดช ประพัฒน์ทอง เป็นศิษย์เก่าโบราณคดีรุ่นที่ 4 ผู้มีฉายานามเป็นที่รู้จักกันดีในหมู่เพื่อนๆ ว่า “ขุน” หรือ “พี่ขุน” ของน้องๆ ชาวโบราณคดี

หลังจากสำเร็จการศึกษา ท่านก็ทำงานที่เกี่ยวข้องกับงานโบราณคดีมาทั้งชีวิต โดยเริ่มเข้ารับราชการในกรมศิลปากร เป็นภัณฑารักษ์ ประจำหน่วยศิลปากรที่ 4 อ.เชียงแสน จ.เชียงราย ต่อมาพ.ศ. 2509 ได้โอนมารับราชการเป็น อาจารย์สอนวิชาโบราณคดีและประวัติศาสตร์ ในคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร และในปีพ.ศ. 2516 ได้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์คนแรกของคณะโบราณคดี พ.ศ. 2517 ได้โอนกลับไปรับราชการที่กรมศิลปากรในตำแหน่งนักภาษาโบราณ กองหอสมุดแห่งชาติ และในปีพ.ศ. 2523 จึงได้ย้ายมาเป็นนักโบราณคดี ปฏิบัติราชการที่กองโบราณคดี ในปีพ.ศ. 2525 ได้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายควบคุมดูแลรักษา กองโบราณคดี และได้ปฏิบัติราชการในตำแหน่งนี้จนถึงแก่กรรม

ในขณะรับราชการที่คณะโบราณคดีหรือที่กรมศิลปากร ท่านยังได้รับเชิญเป็นอาจารย์พิเศษสอนวิชาจารึกและภาษาโบราณในประเทศไทย ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นวิทยากรบรรยายความรู้เรื่องศิลปโบราณวัตถุสถานในประเทศไทย ถวายพระสงฆ์ ในโรงเรียนอบรมพระสังฆาธิการส่วนกลางและส่วนภูมิภาค เป็นวิทยากรพิเศษให้ความรู้ทางโบราณคดีแก่บุคคลสำคัญและคณะทูตซึ่งเตรียมตัวไปประจำ ณ ต่างประเทศ

ท่าน เป็นผู้ที่มีความรอบรู้เป็นเลิศทางด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี รวมทั้งทางด้านภาษาโบราณ ปรัชญาและศาสนา ฯลฯ และได้ผลิตผลงานวิชาการที่มีประโยชน์และมีคุณค่ายิ่งต่อวงการศึกษาโบราณคดีไทยไว้เป็นจำนวนมาก ท่านได้รับการยกย่องนับถือในวงการโบราณคดีไทยว่า เป็น ขุนคลังวิทยา หรือ สารานุกรมเคลื่อนที่ เพราะสามารถถ่ายทอดความรู้หรือตอบคำถามเรื่องโบราณคดีไทยและสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องให้แก่ลูกศิษย์หรือผู้ที่สนใจซักถามได้ทุกเรื่อง ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้นคือ ตลอดระยะเวลาในการทำงานของท่าน ท่านได้ทุ่มเททั้งกำลังกาย กำลังความคิด อุทิศชีวิตให้กับงานโบราณคดีที่ท่านรักมาโดยตลอด ไม่ว่าจะทำงานอยู่ที่คณะโบราณคดีหรืออยู่ที่กรมศิลปากร โดยยึดถือความซื่อสัตย์และมุ่งประโยชน์ของงานในหน้าที่เป็นสำคัญตราบจนวาระสุดท้ายของชีวิต

จากเกียรติประวัติและผลงานข้างต้น อาจารย์คงเดช ประพัฒน์ทอง สมควรแก่การยกย่องเชิดชูในฐานะศิษย์เก่าเกียรติยศ ของคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีแก่อนุชนและบุคคลอื่นๆ สืบไป